Giao quyền sở hữu trí tuệ là gì?

Mỗi quốc gia cũng có những điều kiện riêng đối với các tổ chức được giao quyền. Ví dụ, đối với Hoa Kỳ, các tổ chức được giao quyền cần ưu tiên thương mại hóa kết quả nghiên cứu được trao trong lãnh thổ của quốc gia và ưu tiên chuyển giao cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Về cơ chế giao quyền, hầu hết các nước có các phiên bản của Đạo luật Bayh-Dole như Brazil, Trung quốc, Đan Mạch, Phần Lan, Đức, Ý, Nhật, Malaysia,...Nhà nước giao quyền sở hữu đối với kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước cho các tổ chức chủ trì và có thể một số tổ chức, cá nhân khác có khả năng thương mại hóa kết quả nghiên cứu[1].  Có thể thấy hầu hết ở các nước đó, việc giao quyền là giao quyền sở hữu chứ không có quy định về việc giao quyền sử dụng kết quả nghiên cứu. Điều này có nghĩa là Nhà nước hoàn toàn từ bỏ quyền sở hữu của mình và giao lại toàn quyền đó cho tổ chức khác. Tuy nhiên, ở mỗi quốc gia cũng có những cơ chế khác nhau để Nhà nước có thể bắt buộc chuyển giao quyền đối với kết quả nghiên cứu từ tổ chức, cá nhân được giao quyền đến tổ chức, cá nhân khác trong trường hợp tổ chức, cá nhân được giao quyền sử dụng quyền được giao một cách không hiệu quả. Cơ chế này được ở Hoa Kỳ được gọi là “march-in right”, thể hiện quyền tối cao của Nhà nước đối với kết quả nghiên cứu kể cả khi quyền sở hữu đã được giao cho tổ chức, cá nhân khác. Mỗi quốc gia cũng có những điều kiện riêng đối với các tổ chức được giao quyền. Ví dụ, đối với Hoa Kỳ, các tổ chức được giao quyền cần ưu tiên thương mại hóa kết quả nghiên cứu được trao trong lãnh thổ của quốc gia và ưu tiên chuyển giao cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây được coi là “giao quyền sở hữu có điều kiện” và cũng nhằm đảm bảo được việc thương mại hóa, ứng dụng các kết quả nghiên cứu được thực hiện một cách hiệu quả và theo những mục tiêu cụ thể của quốc gia.
Về việc phân chia lợi nhuận khi thương mại hóa kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước, Đạo luật Bayh-Dole ở các nước đều đảm bảo quyền của tác giả được tôn trọng, bằng việc quy định tổ chức được giao quyền sở hữu phải chia cho tác giả một số lợi nhuận nhất định tạo ra từ thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Có những nước quy định chặt chẽ về tỷ lệ phân chia cho tác giả như Nga, Ấn Độ...nhưng cũng nhiều nước để tổ chức được giao quyền tự thỏa thuận với các đối tượng liên quan về việc phân chia như Hoa Kỳ, Phần Lan[2]. Trên thực tế, ở Hoa Kỳ từng trường đại học, viện nghiên cứu đều có quy chế riêng về việc phân chia lợi nhuận tạo ra từ thương mại hóa kết quả nghiên cứu do trường, viện đó quản lý.

 


[1] http://www.autm.net/Bayh_Dole_Act1.htm

[2] Khoa học và công nghệ thế giới: Chính sách thúc đẩy thương mại hóa. Cục Thông tin khoa học và công nghệ Quốc gia, 2012.

Các dự án khác

Hỏi đáp

Thư viện ảnh

Bản tin đa phương tiện

Chuyên Đề Truyền Thông Về Phát Triển Thị Trường KH&CN 2016